Cinsel Bozukluklar

Cinsel işlev bozuklukları her iki cinste de ciddi ruhsal ve fiziksel çöküntülere neden olabilen hastalıklardır. Genellikle psikolojik nedenlerin ön plana çıktığı bu hastalıklarda eğitimin etkileri büyüktür. Karmaşık tedavilerden önce basit doğruların öğrenilmesi pek çok sorunu çözebilir. Bu nedenle okuyucuların sitemizde daha önce yayınlanan cinselliğin fizyolojisini okumasını öneririz.
Cinsel işlev bozukluklarını tanımlamak tanı ve tedavinin de önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Öncelikle burada anatomik olarak herhangi bir sorunu olmayan bireylerin cinsel işlevlerindeki bozuklukların özetleneceğini bilmeliyiz.

Kısaca tanımlamak gerekirse başlıca cinsel işlev bozuklukları;
-Cinsel istek (Desire)
-Uyarılma (Arousal)
-Orgazm (Orgasmic)
-Ağrılı cinsel ilişki (Disparoni ve Vaginusmus)
olarak sayılabilir.

Bu bozukluklar ilk ilişkide olabileceği gibi (Primer) , sonradan da ortaya çıkabilirler (sekonder). Cinsel işlevler organlar arasında karmaşık bir bütünlük gerektirir. Sinir sistemi, kalp-damar sistemi, hormonlar cinsel fonksiyonlarda oldukça belirleyicidirler. Ayrıca sosyal durum, aile çevresi, dini inançlar, kültürel farklılıklar, sağlık durumu, kişisel deneyim, yaş cinsellikte önemlidir. Pek çok cinsel (organ dışı veya cinsel organlardaki) sistemik hastalık, enfeksiyonlar, ameliyatlar, kanser veya kanser tedavileri, cinsel taciz, tecavüz gibi ruhsal ve fiziksel yaralanmalar sonucu yukarıda tanımlanmaya çalışılan cinsel işlev bozukluklarından biri veya bir kaçı ortaya çıkabilir. Bunlara ek olarak eşlerin birbirine uyumu hayati önem taşımaktadır.

Cinsel işlev bozuklularında erken tanı ve tedavi temel yaklaşım olmalıdır. Bu durumda hastayı ilk gören birinci basamak sağlık hizmetleri sunan hekim temel tedavi yöntemleri, bilgilendirme, eğitim ve doğru yönlendirme ile pek çok sorunu kolayca çözebilmektedir. Pek çok hekim (özellikle jinekologlar-kadın hastalıkları uzmanları-) özel bir eğitim almadıkları gerekçesiyle kendilerini bu konuda yetersiz görerek hastaların bu sorunlarından uzak durmaya çalışmaktadırlar. Ancak özellikle kadın hastaların önemli bir kısmının kadın-doğum uzmanını "özel doktoru" olarak görmesi nedeniyle bu görevden kaçmaları zordur. Bu durumda temel hasta sorgulaması, muayene, tetkikleri takiben özellikle sistemik hastalıkların taranarak hastanın genel sağlık durumu belirlendikten sonra sorunun tam olarak anlaşılması önemlidir. Soruna yol açabilen nedenlerden bir veya bir kaçı tespit edilmişse uygun çözüm için hastaların öncelikle eğitimi ve temel tedavi yaklaşımları ile büyük çoğunluğuna faydalı olunabilir. Birinci basamak hizmetleri veren, temel psikolojik ve tıbbi yaklaşımları bilen bir hekim, eğer daha profesyonel veya uzmanlık gerektiren bir hastalık tespit eder veya birinci basamak tedavi başarısız olursa hastayı uygun şekilde(kırmadan, korkutmadan) sevk edebilir.

TANI
Tanıda en önemli basamak hastanın yakınmalarının ayrıntılı öyküsüdür. Bu sorgulama sonucu hastanın cinsel tercihi (varsa gizli homoseksuellicğin aydınlatılması), cinsel eğitim düzeyi, kendini nasıl algıladığı, eşi hakkındaki düşünceleri, cinsel fonksiyon bozukluğuna yol açabilecek deneyimleri ve geçirdiği hastalıkları öğrenilmelidir. Bir kadın veya erkek sadece belli bir eşe bağlı cinsel fonksiyon bozuklukları yaşayabilir. İlaç, alkol ve madde bağımlılığı varsa not edilmelidir. Bu konuda en doğrusu cinsel işlevleri belirlemeye yarayan standart bir sorgulama formunun kullanılmasıdır. Böylece ortak tanımlar ve yaklaşımlar geliştirilebilir.

TEDAVİ
Tedavinin en önemli aşaması cinsel işlev bozukluğunun hasta tarafından kabul edilerek, çözümü için çaba harcanmasıdır. Bunun için de herkesin cinselliği çok iyi öğrenmesi bu konuda eğitim görmesi gerekmektedir. Biz ülkemizde cinsel işlev bozukluklarının en önemli nedenlerinden birinin eğitim eksikliği, sosyo-kültürel etkenlerle cinselliğin dokunulmaz, yasak bir alan olması sonucu doğru anlaşılamaması olduğunu düşünüyoruz.. Bu konuda başvuru kaynaklarının bile son derece kısıtlı olması oldukça dikkat çekicidir. Herşeyden önce cinsel sağlık ve işlevlerin bozulmaması için cinselliğin doğru anlaşılması ve doğru yaşanması gerekmektedir.

Herşeye rağmen cinsel işlev bozukluğu ortaya çıkmışsa tedavi genel olarak altta yatan nedenin düzeltilmesine yöneliktir. Geçici olarak bozukluklara neden olabilecek hastalık veya olaylar iyi değerlendirilmelidir. Ciddi hastalık tedavileri (kanser cerrahisi, radyoterapi, kemoterapi, meme rahim gibi organ kayıpları vb) , gebelik ve emzirme dönemi buna iyi bir örnektir. Ayrıca kadın hayatının dönüşüm ve değişime uğradığı dönemler (menapoz, ergenlik vb ) cinsellik açısından iyi algılanmalı ve uyum çabaları desteklenmelidir.

Bütün hastalıklarda olduğu gibi cinsel işlev bozukluklarının tedavisinde de altta yatan nedene yönelik olarak;
- İlaç
- Psikolojik
- Cerrahi tedaviler uygulanabilir.

Burada tedavisi özellik taşıyan en önemli hastalık kadında kas kasılmaları ve vajinanın penis girişine izin vermemesi (değişik derecelerde) olarak tanımlanan vaginismus'tur. Vaginismus varlığında tedavi cinsel işlev bozukluklarıyla ilgili deneyim ve birikimi olan psikiyatristler ve psikologlar tarafından, daha çok grup tedavileri şeklinde yapılmalıdır.

Hepinize mutlu, doyumlu, sağlıklı bir hayat diliyoruz.